34 duizend nieuwe corporatiewoningen!?

Memo, nav de Aedes woonagenda. Geschreven door Michel van Eekert en Rolf Dankers

Woonagenda vs Bouwagenda


In april maakten de woningcorporaties hun ambities voor de komende kabinetsperiode bekend. Het is natuurlijk niet toevallig dat ze dit doen tijdens de kabinetsformatie. Ze willen het signaal afgeven aan de nieuwe regering dat ze nog ruimte zien om een eigen invulling te geven aan de taken en daarin weer leidend willen zijn. Onder de nieuwe Woningwet is de speelruimte van de woningcorporaties ingeperkt en het toezicht erop gecentraliseerd en verscherpt. In 2017 is de rust in de corporatiewereld teruggekeerd, maar is de transitie die volgt uit de nieuwe Woningwet nog niet volledig. Met name de afsplitsing van de commerciële activiteiten moet nog verder gestalte krijgen. Blijkbaar is er toch al de behoefte om weer wat luider van zich te laten spreken en heeft de corporatiekoepel Aedes de Woonagenda 2017-2021 opgesteld en daarover overlegd met Woonbond en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) die deze volgens Aedes “positief waarderen, met behoud van eigen standpunten”.


Aedes heeft voor en met de woningcorporaties ambities geformuleerd op vier vlakken voor het wonen in een corporatiewoning: duurzaamheid, betaalbaarheid, beschikbaarheid en overlast. De hele opzet doet denken aan een zwaar afgeslankte Bouwagenda. De bestudering van de doelstellingen uit de Woonagenda leert dat er weinig nieuws in staat. Het lijkt erop dat Aedes alleen een samenvatting heeft willen maken van de thema’s die al jaren spelen en waar (deels) al eerder afspraken over zijn gemaakt. Zo zou een inhaalslag er toe moeten leiden dat de corporaties in 2021 gemiddeld op sectorniveau op energielabel B uitkomen voor hun woningen, maar in 2012 heeft Aedes met de overheid afgesproken dit doel al in 2020 te bereiken. Blijkbaar is dit doel de laatste jaren uit het zicht geraakt en is er nu dus een inhaalslag nodig om het in 2021 alsnog te bereiken.
Ook de ambitie om dubbel zoveel nieuwe sociale huurwoningen te gaan bouwen als in 2015 moet met een korreltje zout worden genomen. Op de eerste plaats vindt de verdubbeling van 17 duizend naar 34 duizend pas plaats aan het eind van de komende kabinetsperiode in 2021. Ten tweede moeten volgens Aedes de gemeenten daarvoor voldoende bouwlocaties beschikbaar stellen om dit mogelijk te maken. Het staat er niet, maar die bouwlocaties moeten dan natuurlijk ook vooral niet te duur zijn. Het lijkt erop dat Aedes zich bij voorbaat al wil indekken voor het niet halen van deze doelstelling. En dat is jammer, want er moet meer gebouwd worden (niet alleen door woningcorporaties) om de druk op de woningmarkt terug te brengen naar een aanvaardbaar niveau.
Woningbouwprognoses
De door Aedes genoemde aantallen nieuwbouwwoningen en het klakkeloos overnemen daarvan door de pers, brengen ons op een ander punt in de discussie over de Nederlandse woningbouw: hoeveel woningen zullen er de komende jaren gebouwd worden? De prognoses ervoor lopen erg uiteen en de laatste jaren kon niet vastgesteld worden hoeveel nieuwbouwwoningen er daadwerkelijk gerealiseerd zijn binnen de verschillende segmenten (koop, huur en sociale huur). De kwaliteit van de prognoses is dus moeilijk in te schatten. Aedes draagt met het noemen van de aantallen nieuwe sociale huurwoningen niet bij aan meer duidelijkheid op dit vlak. In verhouding tot de totale woningbouwproductie lijken ze aan de hoge kant. In 2014 telde het CBS vergunningen voor iets meer dan 7 duizend nieuw te bouwen zelfstandige corporatiewoningen. Op basis daarvan hebben de corporaties in 2015 natuurlijk geen 17 duizend nieuwe woningen kunnen realiseren. Het zijn er waarschijnlijk hooguit 7 duizend geweest. Waar haalt Aedes dan die andere 10 duizend woningen vandaan? Uit de Woonagenda is dat niet op te maken.

Rapport
Waarschijnlijk heeft Aedes het over het aantal nieuwe woongelegenheden. Hieronder vallen ook de onzelfstandige wooneenheden in bijvoorbeeld studentenhuizen en zorginstellingen. Bovendien worden onder de woongelegenheden ook woonschepen, woonwagens, kindertehuizen en jeugdinternaten gerekend. Deze zelfstandige en onzelfstandige wooneenheden zijn echter niet van elkaar te onderscheiden in de cijfers.
In het rapport Volkshuisvestelijke voornemens woningcorporaties 2016-2020 dat in opdracht van minister Blok werd opgesteld en vorig jaar verscheen, wordt verslag gedaan van het gerealiseerde aantal nieuwe woongelegenheden. Er wordt bovendien gekeken naar de voorgenomen nieuwbouw ervan tot en met 2020. Het blijkt dat op basis van de opgave van de corporaties zelf van eind 2015, de nieuwbouw van woongelegenheden in 2016 en 2017 zou stijgen om daarna af te nemen tot een niveau van nog geen 15 duizend in 2020. Dit is zelfs nog minder dan in 2015. Uit dit rapport blijkt ook dat de realisaties consistent achterblijven bij de voornemens van het jaar ervoor. Dit wordt in het rapport geweten aan “planningsoptimisme”. Ondertussen is de vergunningverlening voor nieuw te bouwen corporatiewoningen volgens het CBS na een opleving in 2015, gedaald tot een niveau van 5,3 duizend woningen in 2016. Als ze niet veel meer onzelfstandige wooneenheden zijn gaan realiseren, zijn de corporaties eind 2015 dus weer te optimistisch geweest.

Realistisch
Er zal dus veel moeten gebeuren, willen de woningcorporaties over vier jaar 34 duizend nieuwe woongelegenheden per jaar realiseren. Het is goed om doelstellingen te formuleren voor de toekomst, maar hoe realistisch is deze Aedes-doelstelling als er rapporten liggen waaruit keer op keer blijkt dat corporaties hun nieuwbouwdoelstellingen niet waarmaken en in de toekomst alleen maar minder nieuw willen gaan bouwen? Bovendien zijn de voorgenomen 34 duizend nieuwe woongelegenheden per jaar tegen 2021 er maar iets meer dan de sector er tot 2012 jaarlijks produceerde.
Terwijl de nieuwbouwambities op het eerste gezicht hoog lijken, valt daar dus het nodige op af te dingen op basis van het genoemde rapport. En Aedes dekt zich vast in voor het niet realiseren ervan. Al met al is de nieuwe Woonagenda van Aedes dus niet erg ambitieus te noemen. Dat men dat in de presentatie ervan wel zo heeft willen laten overkomen, lijkt vooral voor de bühne en is misschien ook een beetje om het eigen zelfvertrouwen weer wat op te krikken. Waar de bouwsector zich met de Bouwagenda lijkt te overschatten, doet de corporatiesector op de meeste vlakken misschien wel het tegenovergestelde. In 2021 zal blijken of de bescheidenheid van de corporaties en de bravoure van de bouwsector terecht zijn geweest. Uiteindelijk is de woningbouwsector als geheel vooral gebaat bij het formuleren van realistische doelstellingen en prognoses. Dat zouden Aedes en de landelijke media die over de woningcorporaties schrijven beter moeten beseffen.

Contactgegevens

Adres

Buildsight b.v.
Sint Jansstraat 3-5
5211 DL ’s-Hertogenbosch
+31(0) 732 060 130
info@buildsight .nl

Google Maps

Ons pand

Algemene voorwaarden en Sitemap

Algemene voorwaarden

Algemene voorwaarden

Algemene voorwaarden

bekijk de algemene voorwaarden in de pdf

Sitemap

Sitemap

Sitemap

SITEMAP Over Buildsight Wat doet Buildsight? Wie is Buildsight? Buildsight werkt voor Producten & Diensten Marktinformatie Renovatie Marktinformatie Nieuwbouw Marktonderzoek Lezingen & presentaties Buildsight Monthly Nieuws Bouwproject van de maand Updates Persberichten Blog Contact BSX Internationaal Inlog klanten