November 2011

De slechte situatie op de woningmarkt leek in de zomer iets te verbeteren door de tijdelijke verlaging van de overdrachtsbelasting. Het is inmiddels duidelijk dat het effect van deze maatregel is uitgewerkt. De woningprijzen en de verkochte aantallen woningen laten weer een dalende tendens zien. Vanwege de aanhoudende problemen op de woningmarkt heeft het kabinet besloten om de verhoogde grens van de Nationale Hypotheekgarantie (NHG) langer te handhaven op 350.000 euro. Deze grens blijft in stand tot 1 juli 2012, daarna wordt de grens in drie stappen tot 1 juli 2014 afgebouwd naar het oorspronkelijke niveau van 265.000 euro. De wens van veel partijen op de woningmarkt, die zich sterk hebben gemaakt voor het handhaven van de verhoogde financieringsgrens van de NHG, is hiermee vervuld. Deze partijen waarschuwen ook voor de gevolgen van een nieuwe discussie met betrekking tot de hypotheekrente-aftrek en hebben daarmee de regering aan hun zijde. Het is echter de vraag in hoeverre dit standpunt vastgehouden kan worden onder invloed van groter wordende (internationale) zorgen over de risico’s van de omvang van de Nederlandse hypotheekschuld. In het licht van de woekerende schuldencrisis wordt dat alleen maar lastiger. Ondertussen gaan analisten uit van een verdere daling van de woningprijzen. Ook de verkoopaantallen staan onder blijvende druk. Dit heeft te maken met de verslechtering van de financieringsmogelijkheden voor potentiële kopers van woningen. Terwijl de rente voor woninghypotheken is gedaald, hebben de banken namelijk strengere eisen voor de hypotheekverstrekking doorgevoerd. Projectontwikkelaars hebben hier last van en ervaren de teruglopende verkopen van de nieuwbouwwoningen die zij aanbieden. De opleving die in
2010 zichtbaar was, heeft zich dit jaar niet voortgezet. De ontwikkeling van nieuwe woningbouwplannen wordt daarom op grote schaal op de lange baan geschoven. Dat geldt ook voor de woningcorporaties. Zij schroeven hun woningbouwambities terug. De tegenvallende aantallen nieuwe woningen waarvoor een bouwvergunning werd geregistreerd door het CBS in juni en juli, staan waarschijnlijk niet op zichzelf. Ze moeten beschouwd worden als de eerste aanzet voor een terugvallende vergunningverlening in de rest van 2011. De stagnatie in het herstel van het aantal geregistreerde gereedgekomen woningen is daarvoor ook een belangrijke aanwijzing. Alleen het aantal gereedgekomen woningen voor overige particuliere opdrachtgevers (zelfbouwers) zit nog in de lift. Deze groep vertegenwoordigt inmiddels circa 12 procent van het aantal op jaarbasis gereedgekomen woningen. Daarom moet op het gebied van de woningproductie in Nederland voor 2012 eerder rekening gehouden worden met verslechterende omstandigheden dan met een verdere verbetering ten opzichte van 2011.