Maart 2011

Of de utiliteitsbouw kan profiteren van het economische herstel in Nederland is nog niet duidelijk. Er werd eind 2010 wel een herstel zichtbaar in de verlening van bouwvergunningen voor nieuwe utiliteitsgebouwen, maar naar verwachting zal dat niet leiden tot groei van de bouwproductie in de utiliteitsbouw in 2011. Pas voor volgend jaar wordt er een toename voorzien. De gevolgen van de crisis voor de bedrijfsruimtemarkt worden ook zichtbaar in een sterke toename van het aanbod. Makelaars vinden het steeds lastiger om voor leegstaande bedrijfsgebouwen een nieuwe huurder te vinden. Dit geldt met name voor het logistieke vastgoed. Voor de crisis zijn binnen dit segment veel nieuwe gebouwen gerealiseerd die nu bijdragen aan de toenemende leegstand. Het zijn vooral de grote objecten waarvoor maar moeilijk een nieuwe huurder gevonden kan worden. Veel bedrijven zijn er juist mee bezig om hun ruimtebehoefte te verkleinen door hun huisvesting efficiënter te gaan gebruiken. Bovendien zijn de meeste bedrijven er nog niet aan toe om te investeren in uitbreiding van
hun activiteiten en uitbreiding van hun huisvesting. De investeringen die in 2011 aan de orde komen zijn voornamelijk vervangingsinvesteringen (al dan niet uitgesteld tijdens de crisis).
Voor de bestrijding van de leegstand van kantoorruimte heeft minister Schultz van Haegen (Infrastructuur en Milieu) een actieprogramma opgesteld. Op 7 maart heeft ze dat naar de Tweede Kamer gestuurd. Haar Actieprogramma Aanpak Leegstand Kantoren stelt ze dat zonder maatregelen de leegstand alleen maar verder zal oplopende de komende jaren. Dit wordt ook bevestigd door een studie van de ABN Amro die deze maand verscheen. De minister gaat op zoek naar manieren om leegstaande kantoren een nieuwe bestemming te geven. Met marktpartijen heeft de minister afgesproken dat er gewerkt gaat worden aan een nieuw verdienmodel voor de kantorenmarkt. Tegelijkertijd zal er terughoudend omgegaan moeten worden met nieuwbouw van kantoren. Er moet worden gestreefd naar een goede match tussen vraag en aanbod van kantoorruimte op regionaal niveau. Gemeenten en provincies zullen hier afspraken over moeten maken. Het Rijk is daarbij ondersteunend met de ontwikkeling van de meetinstrumenten om vraag en aanbod in kaart te brengen en er zal bekeken worden hoe de regelgeving kan worden ingezet om de doelen te bereiken. Eind 2011 worden de resultaten verwacht waarmee het Actieprogramma handen en voeten kan krijgen. Volgens vastgoeddeskundigen is sloop van incourante kantoren de enige oplossing voor de leegstand. Maar omdat de leegstaande kantoorgebouwen nu nog te hoog gewaardeerd zijn op de balansen van vastgoedbezitters, kan er in de meeste gevallen niet gesloopt worden. Afwaardering brengt echter ook aanzienlijke financiële risico’s met zich mee.

Aan de discussie rondom de megastallen lijkt althans in Noord-Brabant een einde te komen, nu de provincie heeft besloten dat 15 boeren hun plannen voor “megastallen” mogen uitvoeren ondanks de bouwstop. Dit zijn plannen die al ver waren gevorderd voordat de bouwstop werd afgekondigd. In Noord-Brabant mogen nieuwe intensieve veehouderijen nu niet meer groter zijn dan 1,5 hectare. In Oirschot is na een uitzending van Zembla veel commotie ontstaan over de plannen voor de bouw van nieuwe stallen in deze gemeente. Het is de vraag of de provincie medewerking verleent aan de Oirschotse bouwplannen. Intussen gaan er ook steeds meer stemmen op voor een verregaande hervorming van de agrarische sector. Er zou moeten worden gestreefd naar een nieuw verdienmodel waarin ruimte is voor kleinschaligheid.